Üniversiteye gideceksiniz ve üniversitedeki bazı kavramların anlamını şimdiden bilmek üniversitedeyken işinize çok yarar. Sonradan bu nedemek bunun anlamı ne gibi soruları kendi kendinize ya da başkalarına sormamanız için bu kavramları iyi belleyin.

Ön Lisans:

Ortaöğretime dayalı, 4 yarı yılı (2 yıl) kapsayan ve ara insan gücü yetiştirmeyi amaçlayan yani lisans öğretiminin ilk kademesini oluşturan bir yüksek öğretimdir.

Lisans:

Ortaöğretime dayalı en az 8 yarı yıllık (4yıl) programı kapsayan bir yüksek öğretimdir. Lisans düzeyinde örgün, açık ve dışardan (ekstern) eğitim verilmektedir.

• Örgün Eğitim: Öğrencilerin, eğitim öğretim süresince ders ve uygulamalara devam etme zorunluluğunda oldukları bir eğitim öğretim türüdür.
• Açık Öğretim: Öğrencilere radyo, televizyon ve eğitim araçlarıyla yapılan bir eğitim türüdür. Son zamanlarda internet üzerinden de öğretim yaygınlaşmaktadır.
• İkinci Öğretim: Bazı yüksek öğretim kurumlarında normal yani örgün, ön lisans ve lisans porgramlarının bir kısmının eş değeri programlar açılmakta ve bu programlar, örgün eğitim saatleri dışındaki zamanlarda yürütülmektedir. İkinci öğretim adı verilen bu programlara kabul edilen öğrenciler, normal öğretim öğrencilerinden daha yüksek öğrenim harcı öderler. İkinci öğretim öğrencileri normal programlara yatay geçiş yapamazlar.

Lisansüstü:

Lisansüstü eğitim, aşağıda açıklamaları verilen yüksek lisans, doktora, tıpta uzmanlık ve sanatta yeterlik eğitimlerini kapsar.

1. Yüksek Lisans: Bir lisans öğretimine dayalı en az 2 yarı yıl süren 12 kredilik eğitim öğretim ve alanla ilgili araştırmanın sonuçlarını ortaya koyacak bir tez gerektiren yüksek öğretimdir. Bilim uzmanlığı, master, yüksek mühendislik, yüksek mimarlık vb. gibi örnekleri vardır.
2. Doktora: Lisansa dayalı en az altı veya yüksek lisansa dayalı en az dort yarı yıllık programı kapsayan ve orjinal bir araştırmanın sonuçlarını ortaya koymayı amaçlayan bir yüksek öğretimdir.
3. Tıpta Uzmanlık: Sağık Bakanlığı tarafından düzenlenen esaslara göre yürütülen ve tıp doktorlarına belirli alanlarda özel yetenek ve yetki sağlamayı amaçlayan bir yüksek öğretimdir. Tıpta uzmanlık eğitimi alabilmek için adayların öncelikle TUS’u (Tıpta Uzmanlık Sınavı) kazanmaları gerekir.
4. Sanatta Yeterlik: Lisansa dayalı en az 6 yüksek lisansa dayalı en az dört yarı yıllık programı kapsayan ve orjinal bir sanat eserinin ortaya konmasını müzik ve sahne sanatlarında ise üstün bir uygulama ve yaratıcılığı amaçlayn doktora düzeyinde lisansüstü bir yüksek öğretim eşdeğeridir.

Bu açıkladığımız düzeylerde eğitim öğretim, yüksek öğretim kurumlarınca sürdürülmektedir. Yükseöğretim kurumlarında eğitim öğretimi sürdüren öğretim elemanları; öğretim üyeleri, öğretim görevlileri, kutmanlar ve öğretim yardımcılarıdır. Bunların anlamları da aşağıda açıklanmıştır.

• Öğretim Üyeleri: Profesör, doçent ve yardımcı doçentler öğretim üyeleri olarak anılmaktadır.
• Profesör: Üst düzeyde araştırma, eğitim ve yönetim faaliyetlerinde bulunan ve en yüksek düzeydeki, akademik unvana sahip kişidir.
• Doçent: Özgün bilimsel çalışmalar yapmış ve doçentlik sınavını başarmış kişidir.
• Yardımcı Doçent: Doktora çalışmalarını başarıyla tamamlamış, tıpta uzmanlık veya belli sanat dallarında yeterlik belge ve yetkisini kazanmış ilk kademedeki akademik unvana sahip kişidir.
• Öğretim Görevlisi: Belli bir alanda çalışmaları ile tanınmış ve üniversitelerde der vermek üzere görevlendirilen elemandır.
• Okutman: Eğitim öğretim süresince tüm öğretim programlarında ortak zorunlu ders olarak belirlenen derslerden birini okutan veya uygulayan öğretim elemanıdır.
• Öğretim Yardımcıları: Yüksek öğretim kurumlarında belli süreler için görevlendirilen araştırma görevlileri, uzmanlar, çeviriciler ve eğitim öğretim planlamacılarıdır.

Yüksek öğretim kurumlarında en üst düzeyde yönetim görevi yapan kişiler; üniversitelerde rektör, fakülterde dekan, yüksekokul, konservatuar, enstitülerde müdür, bölümlerde bölüm başkanı unvanlarıyla anılırlar. Rektör ve dekanların profesör unvanına sahip olmaları zorunludur. Bölüm başkanlığını ise profesör, profesör bulunmadığı hallerde diğer öğretim üyelerinden biri yürütür.